Głowa i ramiona

Czyli trochę spostrzeżeń (niekoniecznie mądrych) na temat nazw.

Zanim w programie nauczania w mojej szkole pojawił się język angielski, nie do pojęcia była dla mnie nazwa szamponu Head & Shoulders, już nie mówiąc o tym, jak łamałam sobie język próbując wymówić te tajemnicze słowa, kiedy dostawałam zadanie zakupienia szamponu tej akurat marki. Ale nawet kiedy już co nieco na temat języka angielskiego wiedziałam, i potrafiłam poprawnie wymawiać większość słów, duuużo czasu minęło, zanim dotarło do mnie znaczenie nazwy tego szamponu (przyznać trzeba, że dla szamponu przeciwłupieżowego dość trafne;)) – po prostu jeśli jakąś nazwę stosuje się często, jeśli staje się ona trwałym elementem krajobrazu, to mało kto zastanawia się nad jej źródłem.

Etymologia to działka szalenie interesująca. Ciekawe, jak zareagowałyby elegantki, gdyby dowiedziały się na przykład, od czego pochodzi nazwa apaszek, które wiążą na swoich szyjach (najczęściej po to, by ukryć pojawiające się zmarszczki i zamaskować upływ czasu – podobno to po wyglądzie szyi i dłoni najłatwiej ocenić wiek). Apaszka pochodzi od słowa apasz, z fr.apache, od nazwy plemienia Indian północnoamerykańskich, a w języku potocznym przyjęte jako określenie na rzezimieszka, bandytę.

Imbus czy inbus?
Kiedyś zaintrygowało mnie, która wersja jest poprawna, bo spotykałam się i z jedną, i drugą, i nikt nie potrafił mi uzasadnić dlaczego stosuje akurat tę przez niego wybraną.
Wyjaśnienie jest bardzo proste i logiczne, jak to bywa ze słowami pochodzącymi z języka niemieckiego, a mianowicie nazwa pochodzi od Innensechskantschraube lub Innensechskantschluessel, co kolejno znaczy śruba wewnątrzsześciokątna i klucz wewnętrzny sześciokątny. Produkcję tego typu śrub i kluczy uruchomiła firma Bauer i (und) Schaurte. Kiedy do „IN” z początku nazwy śruby/klucza dodamy „BuS” ze skrótu firmy, powstanie nic innego jak „inbus”. Słowo inbus jest znakiem towarowym zastrzeżonym firmy Bauer und Schaurte Karcher, co może być jedną z przyczyn ograniczonych możliwości stosowania tej nazwy i zastąpienia jej wersją „imbus”; jako inny powód wskazuje się na nienaturalność sąsiedztwa spółgłosek „n” i „b”, w języku polskim występują raczej połączenia „m” i „b” (czyli spółgłosek wargowych).

Tym przydługim wstępem chcę nawiązać do pochodzenia nazw firm produkujących zegarki. Ale tylko tych dla mnie najciekawszych i najbardziej zaskakujących, a nie pochodzących od nazwisk założycieli czy nazw miejscowości, w których znajdowały się fabryki/manufaktury.

Na początek nazwy „wodne”, czyli Adriatica i Atlantic.

Adriatica
Firma powstała w 1852 roku w Moutelier w Szwajcarii. W początkowej fazie były to dwie firmy (Adria i Adriatica), które w 1962 roku połączyły się. Nazwa marki pochodzi od Etruskiego miasta Atria (Adria), od której również wywodzi się nazwa Morza Adriatyckiego.

Atlantic, wcześniej EKB

atlantic logo
Firma założona w 1888 roku w szwajcarskim miasteczku Bettlach przez Eduarda Kummera. Początkowo nazwa firmy brzmiała EKB (Eduard Kummer Bettlach) i zajmowała się głównie produkcją podzespołów dla zegarków takich firm jak Longines i Certina. Dopiero w późniejszym czasie została przemianowana na Atlantic zarazem przyjmując za swe logo cyrkiel i kotwicę.
Firma Atlantic była pionierem w wielu dziedzinach, jej zegarki były jednymi z pierwszych, które były wodoszczelne (dziś wszystkie zegarki tej marki posiadają wodoszczelność nie mniejszą niż 30 m) – dlatego przyjęto nazwę nawiązującą do Oceanu Atlantyckiego.

Casio
(jap. カシオ計算機株式会社 Kashio Keisanki Kabushiki-gaisha, engl.
Casio Computer Co., Ltd.) jest japońskim przedsiębiorstwem elektronicznym, założonym pod nazwą Kashio Seisakujo w roku 1946, w Tokio, przez czterech braci Kashio.

Certina

logo certina
Bracia Adolf i Albert Kurth w 1888 roku otworzyli pierwszy zakład produkcji zegarków i mechanizmów zegarkowych w Grenchen (Kanton Solothurn, Szwajcaria). W 1906 firma wprowadziła pierwszą oficjalną nazwę. Adolf i Alfred decydują się na Grana, skrót łacińskiej nazwy Grenchen – Granacus. Na rynku pojawia się ich pierwszy zegarek na rękę.
1938 dyrektorzy manufaktury w poszukiwaniu nowej tożsamości zmienili jej nazwę na Certina, od łacińskiego słowa „certus” oznaczającego „pewny, zabezpieczony, niezawodny”.

A co oznacza pojawiająca się w logo firmy skorupa żółwia? Niekoniecznie to, że zegarki tej marki spóźniają, albo że ona powoli się rozwija ;). To nawiązanie do systemu DS (Double Security – podwójnego systemu ochronnego zegarków) wynalezionego przez inżynierów Certiny w 1959 roku. Żółw był umieszczany na deklach sportowych zegarków Certina z systemem DS już w latach 60. ubiegłego stulecia. Dziś żółw na deklu symbolizuje jakość, wytrzymałość i wodoodporność.

Edox
Początek marki datuje się na 1884 rok, kiedy to Christian Ruefli-Flury rozpoczął produkcję zegarków Edox w Jurze szwajcarskiej, w miejscowości Les Genevez. Nazwa marki wywodzi się z antycznej greki i oznacza „odmierzanie czasu”. W 1900 r. założyciel zarejestrował klepsydrę jako oficjalny logotyp marki.

logo edox

Enicar został założony w 1913 roku przez Emmę i Ariste Racine-Blatt w La Chaux-de-Fonds jako „Manufacture d`Horlogerie Enicar S.A.” Nazwa firmy pochodzi od założyciela: „Racine”, czytane od końca, daje słowo „Enicar” (mimo że nazwa pochodzi od nazwiska założyciela, to postanowiłam docenić zastosowanie anagramu 😉 ).

Fossil
Firma Fossil, Inc. została założona w 1984 roku w Stanach Zjednoczonych przez Toma Kartsotisa. Około 30% akcji Fossil, Inc. posiadają dwaj bracia Kartsotis: Tom i Kosta. Nazwa firmy bierze się z przezwiska jakie bracia nadali swemu ojcu. A słowo to oznacza w języku angielskim… skamielinę. Na nasze coś jak „wapniak”.

Festina
Festina w języku łacińskim znaczy „przyspieszać”. Określenie to ponoć trafnie przedstawia dzisiejszą strategię i dynamiczny rozwój marki Festina.
Mnie kojarzy się z „festina lente!”, czyli „spiesz się powoli!”. Jeśli zostawić samo „festina” – „spiesz się” – cóż, jakby mało było powodów do tego, żeby się spieszyć, a jeszcze nazwa zegarka ma nam o tym przypominać???

Longines
Spadkobiercy założycieli nadali marce jej dzisiejszą nazwę, zainspirowani francuskim słowem, określającym długi wąski pasek ziemi, na którym stała pierwsza fabryka.

Lutsch (Łucz)
(Минский часовой завод Луч, po polsku: Miński Zakład Zegarków Ręcznych – Promień) jest producentem ręcznych zegarków z Mińska na Białorusi.
Przez fabrykę zostały wyprodukowane takie marki jak: Zarya (czyli Zorza) czy Vympel (cieszące się dość dużą popularnością w Wielkiej Brytanii).
W łacińskim alfabecie, według angielskiej transkrypcji stosuje się zapis „Luch”.
Dzięki tej firmie po raz pierwszy zetknęłam się z mało znaną marką „Aje” – nie wiedziałam o co chodzi koledze, który mi o niej wspomniał. Okazało się, że ów kolega nie zna „bukw” i znajdującą się na tarczy zegarka, wymalowaną literami pisanymi nazwę „Łucz” odczytywał właśnie jako… Aje 😀

aje

Mido
została założona 11 listopada 1918 roku przez Georgesa Schaerena pod nazwą G.Schaeren & Cie w Solothurn. Dzisiejszą siedzibą firmy jest Le Locle, w sercu Jury Szwajcarskiej.
Nazwa Mido pochodzi z języka hiszpańskiego „Yo mido” (ja mierzę), jako synonim technicznych innowacji i ponadczasowego wzoru.

Movado
W 1881 roku Achille Ditesheim z La Chaux-de-Fonds założył z sześcioma innymi zegarmistrzami warsztat z zamiarem produkcji zegarków kieszonkowych. W 1886 roku doszli do firmy bracia Léopold i Isidore Ditesheim. Firmę nazwano L.A.I. Ditesheim. Konstruowanie zegarków naręcznych L.A.I. Ditesheim zaczęła ok. roku 1900.
W 1905 roku wzniesiono nowy budynek produkcyjny i zarejestrowano nazwę „Movado” (esperanto: zawsze w ruchu).

Nautica

nautica logo
została założona w roku 1983 przez Davida Chu. Dziś jest częścią VF Corporation, lidera w markowej jakości odzieży. Nazwa Nautica pochodzi od łacińskiego słowa nauticus, które oznacza statek. Na stronie producenta znajdujemy takie oto wyjaśnienie: „jako, że jednym z pierwszych osiągnięć człowieka w odkrywaniu świata było przemierzanie mórz, logo które odzwierciedla spinakera (przedni żagiel) zostało zaprojektowane jako symbol przygody, czynu i klasycyzmu. Firma ta zaczynała od szycia żeglarskich kurtek, ale po tym jak marka stała się dość popularna i rozpoznawalna, postanowiono wykreować inne linie produktów z ukierunkowaniem na tematy wodno-żeglarskie.” Zegarki pod nazwą Nautica firma produkuje i sprzedaje od 1994 roku.

Omega
Nazwa dla produktu pochodzi od ostatniej litery z greckiego alfabetu, czyli omegi, która jest synonimem perfekcji, doskonałości i trwałości, z ostatnim słowem w danym zagadnieniu. Jak stwierdzili bracia Brandt OMEGA oznaczająca „the last stage of perfection” (ostatni poziom perfekcji wykonania) doskonale promowała jakość wykonywanych przez firmę zegarków. Dlatego też w 1984 roku jako nazwę dla firmy postanowiono przyjąć grecką literę omega.

Pierwsza Moskiewska Fabryka Zegarów i związane z nią marki:
– Pobieda (ros. Победа; dosł. zwycięstwo) – marka radzieckich/rosyjskich zegarków, których produkcja rozpoczęła się w 1946 r. w pierwszą rocznicę zakończenia II wojny światowej w Pierwszej Moskiewskiej Fabryce Zegarków im. Kirowa
Do 1954 r. zegarki produkowała Pierwsza Moskiewska Fabryka Zegarków. Następnie produkcję przeniesiono do Drugiej Moskiewskiej Fabryki Zegarków, Czistopolskiej Fabryki Zegarków w Czystopolu oraz do Kujbyszewa (obecnie Samara) do Zakładów im. Maslennikowa.

– Poljot, ros. Полёт (znaczy lot) – marka radzieckich/rosyjskich zegarków produkowanych w Pierwszej Moskiewskiej Fabryce Zegarów od 1960. Markę Poljot wprowadzono na rynek na cześć pierwszego, załogowego lotu kosmicznego. Jurij Gagarin miał podczas swojego lotu zegarek Szturmańskie wyprodukowany właśnie w 1MFZ.

-Rakieta (ros. Paкeтa) – marka zegarków produkowanych od 1961 roku przez Fabrykę Zegarków Pietrodworiec w Petersburgu.
Zegarki Rakieta były produkowane dla Armii Czerwonej, marynarki radzieckiej, na wyprawy na biegun północny, jak również dla ludności cywilnej. Fabryka Zegarków Pietrodworiec to najstarsza fabryka w Rosji, została założona przez Piotra Wielkiego w 1721 r.

– Wostok (ros. Восток – czyli wschód) – marka radzieckich zegarków produkowanych od 1942 roku.
W 1942 roku w związku ze zbliżaniem się wojsk niemieckich do Moskwy, część Drugiej Moskiewskiej Fabryki Zegarków (później znanej z marki Sława) została przeniesiona do Czystopola w republice Tatarstan.
Fabryka po rozpoczęciu produkcji produkowała zegarki na potrzeby wojska, dla żołnierzy walczących w II wojnie światowej z tego okresu pochodzą z niej znane zegarki o nazwie Pobieda, Kama, Komandirskije i Amfibia.
Po rozpadzie ZSRR transliteracja nazwy została zmieniona na Vostok. Fabryka nadal produkuje zegarki, głównie z naciągiem automatycznym.
W 2004 zadebiutowała w Wilnie spółka firmy Vostok z Czystopola i wileńskiej firmy Koliz pod nazwą Vostok – Europe, która produkuje zegarki z importowanymi z Rosji werkami Vostok.

Seiko
Hattori nazywał swoją fabrykę Seikosha (gdzie Seiko oznacza wyborny, udany, miniaturowy natomiast końcówka Sha jest odpowiednikiem domu)

Skagen Designs
to firma założona w 1989 roku przez małżeństwo Henrika i Charlottę Jorst z Kopenhagi. Nazwa pochodzi od duńskiej miejscowości o tej samej nazwie.
Logo Skagen ma odzwierciedlać dwa przeciwstawne prądy wód morskich: Morza Północnego i Morza Bałtyckiego, które to spotykają się na krańcu półwyspu Skagen.

skagen logo
Ale, ale – niech nie zmyli nas nazwa: firma nie jest wcale skandynawska, tylko amerykańska – główna siedziba firmy mieści się w Reno, w stanie Nevada.

TAG Heuer
Początkowa nazwa Heuer, pochodząca od nazwiska założyciela, po sprzedaniu udziałów przez rodzinę Heuer s firmie Technique d’Avant Garde zmienia nazwę na TAG Heuer

Zenith

zenith logo
Firma założona została przez przedsiębiorcę Georges Favre-Jacota w 1865 roku. Natknęłam się na następującą historię wyjaśniającą genezę nazwy: „Georges nazwę swojej firmie nadał, stojąc nocą pod rozgwieżdżonym niebem i podziwiając doskonałość systemu gwiazd, które są ze sobą związane. Zachwycony funkcjonowaniem tego systemu, nazwę Zenith nadał najpierw mechanizmowi zegarowemu, który w tym czasie wykonywał.”.

Może Ci się również spodoba